DE VOORLEZER - BERNHARD SCHLINK - ROMAN

Michael Berg, een jonge Duitse scholier, raakt geobsedeerd door Hanna, een tramconductrice die tweemaal zo oud is als hij. Ze geven zich hartstochtelijk aan de liefde over en daarna leest hij haar telkens voor, het ene boek na het andere, de hele wereldliteratuur. Maar van de ene dag op de andere is zij verdwenen waarna ze in zijn herinnering blijft rondspoken, tot hij haar terugziet op een plaats waar hij haar nooit had verwacht.

De voorlezer heeft wereldwijd miljoenen lezers gevonden en is inmiddels een moderne klassieker geworden. (Uitgeverij Cossee B.V.)

'Hanna draaide zich om en keek me aan. Haar blik vond me meteen, en zo merkte ik dat ze al die tijd had geweten dat ik er was. Ze keek me simpelweg aan. Haar gezicht vroeg om niets, smeekte om niets, verzekerde of beloofde niets. Het bood zich aan. Toen ik onder haar blik rood werd, keerde ze zich van mij af en wendde zich weer tot de rechtbank.'

Ik houd van de waarheid die alleen door verhalen kan worden overgebracht, zei de Duitse schrijver en rechtswetenschapper Bernhard Schlink eens. Soms biedt een verhaal meer inzicht dan welke wetenschappelijke verhandeling of theorie ook. Tussen de juridische artikelen door - en na een reeks succesvolle misdaadromans - publiceerde hij in 1995 Der Vorleser, een kleine roman over de liefde van een schooljongen voor een oudere vrouw met een verborgen oorlogsverleden. Het eenvoudig gestileerde en ontroerende verhaal, dat zich onder andere liet lezen als een parabel over schuldgevoel en verwerking van de nazi-tijd, raakte een gevoelige snaar in Duitsland. Schlink was bepaald niet de eerste literator die zich met zogeheten Vergangenheitsbewältigung bezighield, maar hij werd wél een van de succesrijkste.
Honderdduizenden Duitsers lazen Der Vorleser, waarna het boek in meer dan twintig landen in vertaling uitkwam en hogelijk werd geprezen. (Pieter Steinz - NRC Handelsblad)

Verfilmd door Stephen Daldry (Oscarnominatie The Hours, Billy Elliot) als ‘The Reader’. Kate Winslet, Ralph Fiennes, David Kross, Lena Olin en Bruno Ganz spelen de belangrijkste rollen in deze film.

HUILEN IS GEZOND - WILLEM WILMINK

Leg nu die krant maar even neer,
echt lezen doe je toch niet meer,
huil nou maar even.
Ja, tegen iemands lichaam aan
zou dat natuurlijk beter gaan,
maar huil nou even.

Dat jij de enige niet bent,
dat is een troost die je al kent,
dus huil maar even.
Een ander troosten voor verdriet
dat kan ook niet, dat kan ook niet,
maar huil toch even.

Altijd maar flink zijn is niet goed:
als je niet weet hoe 't verder moet,
huil dan toch even.
Straks, met nog tranen langs je kin
denk je ineens: ik heb weer zin,
om door te leven.


uit: 'Het beloofde land', 2002.

DATO XUJADZE AND ILANA YAHAV

Watch and listen

DE COMMUNAUTAIRE ERFENIS - CARL DEVOS

Hét politieke nieuws van de week werd maandagochtend op Radio 1 door Yves Leterme gemaakt. Niet zozeer met zijn evidente pleidooi voor samenwerkingsfederalisme. Wie kan daar, behalve tegenstanders van het federalisme, tegen zijn? Samenwerkingsfederalisme is een tautologie. De evidentie moest vooral een ander punt maken, dat veel explicieter werd in de belangrijkste boodschap van Leterme.

In de Wetstraat geldt, zoals in het dierenrijk: niet de sterkste, wel wie zich het best aan wijzigende omstandigheden kan aanpassen, heeft de grootste overlevingskansen. Eind 2009 was al duidelijk dat er met Leterme II dan wel een nieuwe premier kwam, maar ook dat die nieuwe regeringsleider meer lijkt op die van Van Rompuy I dan op die van Leterme I. Deze week is Herman Leterme opgestaan.

Die vindt het sociaal-economische de absolute prioriteit en “speelt met de kaarten die op tafel liggen”. Alsof hij er buiten staat, stelt hij vast dat er “blijkbaar” nu geen staatshervorming mogelijk is. Bovendien betwistte Leterme formeel dat de campagne van 2007 een communautaire geladen campagne was geweest, dat was maar “een element”. Raar om het uit zijn mond te horen. We herinneren ons zijn straffe uitspraken uit de campagne van 2007 en bovenal de formatie die vanaf 11 juni 2007 in het teken stond van het communautaire.

Was BHV niet de inzet van de verkiezingen?

Leterme redeneerde strategisch, op heel doorzichtige wijze, dus tactisch niet zó slim: met de opmerking dat de campagne van 2007 geen communautaire campagne was, blaast hij de electorale basis, zeg maar de democratische legitimering – die hij eerst zelf had geconstrueerd – van de splitsing van BHV onderuit. Dat was, nu ook volgens Leterme, in juni 2007 niet de inzet van de verkiezingen, waarom er dan in juni 2010 de inzet van een regeringscrisis van maken? Gezien het in de campagne om meer dan BHV ging, kan deze regering, die zich met meer dan BHV bezig houdt, toch doorgaan? Fijn is dat niet. Maar het is een kwestie van overleven: ook zonder het communautaire wil Herman Leterme premier blijven.

Rechtvaardigheidsagenda of staatshervorming? Was de campagne van 2007 communautair of niet, in de zin dat het communautaire het voornaamste stemmotief was? Postelectoraal onderzoek wijst uit van niet. Maar dat is geen absolute conclusie: ook in andere stemmotieven (sociale zekerheid, werkloosheid, …) kunnen – kúnnen – communautaire aspiraties verborgen zitten. Hetzelfde geldt voor de verkiezingen van 2009. Het postelectoraal onderzoek van TNS/Dimarso doet Marc Reynebeau in De Standaard schrijven: “Dat roept een probleem op: een staatshervorming heeft nood aan een maatschappelijk draagvlak.” Wie andere slimme mensen over hetzelfde onderzoek leest, zoals Knack-directeur Rik Van Cauwelaert of politiek secretaris van de Vlaamse Volksbeweging Peter De Roover, leest compleet het tegenovergestelde.

Is een staatshervorming dé prioriteit?

Hoe intellectueel interessant deze discussie ook is, heel fundamenteel is ze niet. Die welles-nietesstrijd zal de vraag of er nu een staatshervorming moet komen, niet beslechten.

Of het volk nu massaal of niet om communautaire redenen zijn stem uitbracht, of staatshervorming voor de kiezer nu al dan niet dé prioriteit is, we zullen het nooit echt weten. Dit en andere signalen van de kiezer worden altijd post factum door politici en opiniemakers geconstrueerd. Het is een kwestie van interpretatie en dus van appreciatie. Bovendien doet de kracht van dat signaal er ook niet heel erg toe.

Die hervormingen moeten nu eenmaal gebeuren, onafgezien van het feit of weinig, veel of heel veel kiezers daarvan wakker liggen. Natuurlijk moeten politici doen wat hun kiezers hen opdragen, al weten die het doorgaans ook niet. Vaker zeggen politici aan kiezers wat er prioritair is, dan omgekeerd.

Beleid kan beter gevoerd worden

Maar politici hebben de verantwoordelijkheid om die problemen aan te pakken, zelfs al zijn veel kiezers daar niet mee bezig. Zoals BHV. De burgers van NV België zijn als bewoners van een huis die niet geïnteresseerd zijn in de architectuur ervan, maar wel in wat er binnen die structuren gebeurt of net niet. Politici zijn de architecten, ze moeten indien nodig de indeling verbouwen tot burgers zich in die nieuwe structuren ideaal kunnen ontplooien. Op stof en geklop zit niemand te wachten, maar als het moet, dan moet het. Burgers die niet uit hun living komen, voelen ook niet zoals de architecten in Brussel aan hoe de bestaande structuur aan verbetering toe is. We moeten ze dat niet kwalijk nemen.

Dat alles is evenwel geen vrijgeleide voor politici. Staatshervorming moet ten dienste staan van de bewoners van dat huis, moet er het leven zichtbaar en aantoonbaar beter maken. Ook voor de NV-A is die hervorming een middel en geen doel.

Politici moeten bij die hervorming aantonen dat de specifieke bevoegdheidsherverdeling nodig is, dat het beleid nadien beter gevoerd kan worden dan voordien. Dus ook dat het wat uitmaakt waar de beslissingen genomen worden. Het arbeidsmarktbeleid komt in aanmerking voor staatshervorming, maar dan mag ook wel eerst aangetoond worden hoe het Vlaams beleid zal verschillen van wat vandaag op federaal niveau gebeurt. Anders is het de moeite niet om al die tijd en energie in de staatshervorming te steken.

Dringende aanpak nodig

Ook domeinen waar een fundamenteel tegengestelde beleidsvisie tussen Franstaligen en Nederlandstaligen leiden tot suboptimaal overheidsoptreden - bv. omdat het gemiddelde federale beleid veel duurder is dan mochten de deelstaten dat afzonderlijk regelen of omdat geen van beide taalgemeenschappen echt tevreden is met het consensusbeleid – komen voor staatshervorming in aanmerking. Centrumrechtse kiezers vormen de hoofdstroom in Vlaanderen, het valt zeer te begrijpen dat zij zich geregeld behoorlijk gefrustreerd voelen bij het huidige beleid.

Twee problemen verdragen een dringende aanpak: de aanpassing van de financieringswet, om de deelstaten meer verantwoordelijk te maken voor hun gevoerde beleid, en het Belgisch democratisch deficit. De helft van de federale ministers is geen verantwoording verschuldigd in het andere landsdeel. Vlaamse (Franstalige) federale ministers moeten zich niet aan de Franstalige (Vlaamse) kiezers verantwoorden, zelfs al besturen zij ook met hun belastingsgeld en maken ze ook voor hen dwingende regels, bv. in KB’s. Dat fundamenteel gebrek aan accountability, een kernbegrip in een democratie, is aanstootgevend.

Daerden

Zoals ook het optreden van Daerden. Nuchter of dronken, dergelijke schertsvertoningen zijn onaanvaardbaar. Deze minister is verantwoordelijk voor een cruciale materie – bevoegdheden – en het lijkt hem aan de ernst te ontbreken die nodig is om dit departement te besturen. Om over de andere eigenschappen nog te zwijgen. Hij zet daarmee de hele politiek te kakken. Wat kunnen de Vlaamse partijen daaraan doen? Geen fluit. De oppositie – in Vlaanderen de meerderheid – uiteraard niets, de meerderheid – in Vlaanderen de minderheid – zit gevangen in de regering. En Daerden hoeft zich van de Vlaamse kiezers niets aan te trekken: hij is aan hen toch geen verantwoording verschuldigd. Een schande.

In die zin viel het met de hond van Maya Detiège nog mee. Die beperkte zich tot de marmeren vloer van de Kamer. De schertsvertoning van puppy Detiège werpt een interessante vraag op: bestaat de SP.A eigenlijk nog? Iemand die laatst nog gezien? Ofwel zijn ze daar in de diepte en de stilte een groots gebeuren aan het voorbereiden, dat de partij eindelijk weer eens positief op de kaart kan zetten, ofwel zijn ze compleet verdwaald in verstikkende radeloosheid.

(Carl Devos is politoloog aan de UGent)

ATAQUE DE PANICO (PANIC ATTACK) - FEDE ALVAREZ

Ware sprookjes bestaan. De Uruguayaan Fede Alvarez maakte met een budget van 300 dollar een kortfilm van bijna vijf minuten. Op de videowebsite YouTube werd de prent van de jongeman opgemerkt door verschillende Hollywoodstudio's. Alvarez kreeg meteen een contract van 30 miljoen dollar (20,8 miljoen euro) om er een langspeelfilm van te maken.

In 'Ataque de Panico!' (Paniekaanval!) is te zien hoe reuzerobots Montevideo, de hoofdstad van Uruguay, binnenstormen.

Alvarez: "Ik heb 'Ataque de Panico!' donderdag op het internet gezet en maandag zat mijn mailbox vol met berichten van Hollywoodstudios. Het was geweldig, we waren allemaal in shock." De kortfilm werd op YouTube al meer dan 1,75 miljoen keer bekeken.

De Uruguayaan is wel van plan om een volledig nieuw verhaal te bedenken voor de film. De voornaamste geldschieter zou Sam Raimi zijn, regisseur van onder meer de Spiderman- en Evil Dead-films. (hbvl.be - 18/12/2009)

LUCRATIEF GEKOZEN - JEAN-PAUL MULDERS

Eindelijk is het koud geworden en in de vensterbank staat het ginkgoboompje dood te gaan dat ik twee maanden geleden gekocht heb bij een designbloemenwinkel. Ze hadden het in zo'n potje geplant waar met moeite een stuk van twee euro in past. Veel te klein voor zo'n ginkgo, een BOOM godbetert, wie zet er nu een BOOM in een potje waar nog geen muntstuk in past ? Dat moet wel de mens zijn, die zoiets doet, het meest vernuftige en domste aller wezens.

Ik schaam mij een beetje omdat ik die ginkgo-BOOM zo lang in dat benepen potje heb laten verkommeren maar ja, het oogde modern en hip. Nu geef ik hem eindelijk waar hij recht op heeft, te weten een mooie grote pot en aarde die naar aarde ruikt en waar hij zijn wortels in kan strekken op een manier die deugd doet tot in mijn tenen. Ik weet niet of mijn verpotoperatie nog op tijd zal komen want de bladeren van het boompje kleuren al geel (het zijn naald- noch loofbomen, las ik ergens, de oudste BOMEN ter wereld) en de ginkgo laat ze een beetje hangen, als gaat hij ondanks zijn jeugd al gebukt onder het leven. Toen ik vanochtend een van die blaadjes voorzichtig met mijn vingertop aanraakte, liet het los en viel op het marmeren blad. Daar ging flink wat treurigheid van uit.

Om die treurigheid te vergeten is er gelukkig een bakkie troost. Ik heb het Nespresso- masjien (het nieuwe reclamespotje met George Clooney al gezien ?) eens terzijde geschoven en een van de glimmende metalen filters gevuld die ik in de kringloopwinkel kocht voor 1 euro het stuk. Ze zijn van het merk Durobor en het madammeke in de kringloopwinkel zei dat ik absoluut die moest kopen omdat het de beste waren, onverwoestbaar en niet kapot te krijgen, zulk degelijk materiaal ! Het doet deugd dat er nog mensen zijn die raad willen geven voor iets dat maar één euro kost. De koffie smaakt bitter en is volstrekt schuimloos, terwijl we tegenwoordig overal schuim op verwachten, maar hij voert mij terug naar kalmere en dunbevolktere tijden, toen mensen nog koffie uit metalen filters dronken in het station.

Zo zijn er dingen die onopgemerkt verdwijnen, zoals de floppydisk en eerder al de dakantenne en straks misschien de punaise (dertig procent minder vraag naar dan vorig jaar) of het rekkertje, wat is dat tenslotte voor een raar ding ? Ook in de taal gaat er van alles teloor, dat merk ik aan mijn studenten, frisse jongens en meisjes van rond de éénentwintig. Nu begrijp ik wel dat horresco referens en honi soit qui mal y pense uit het straatbeeld verdwijnen, dat zijn dingen die speciaal bedacht zijn voor Yves Desmet. Maar soms ben ik toch ronduit verbijsterd, bijvoorbeeld als uitkomt dat van de tien studenten er mij nog slechts één kan vertellen wie Dr. Jekyll & Mr. Hyde waren. Zelfs de uitdrukking "daar valt iets voor te zeggen" vinden ze raar. "Het is toch iets over iets zeggen, mijnheer ?" protesteert er een. "Wat u zegt klinkt als een buitenlander die probeert Nederlands te spreken."

Een jongedame verwart nivelleren met vernevelen, nog een ander begrijpt lucratief als een chique vorm van lukraak : "Ze hebben ze lucratief gekozen."

Hardvochtig, dat zal dan wel zeer vochtig zijn en het wassende water : het water waarin je je wast ?

Hoongelach ontvangen ook de hoge heren met wie het kwaad kersen eten is. Als ik dat probeer uit te leggen, voel ik mij zelf een beetje de onnozelaar. Wat een debiele zegswijze ook, met die heren en die kersen. Maar tegelijk erg beeldend, zoals de zachte heelmeesters die stinkende wonden maken en de knuppels die in het hoenderhok worden gegooid. Als ik de lakmoesproef bij mijn studenten mag geloven, liggen deze uitdrukkingen straks bij de metalen koffiefilters en de bakelieten telefoontoestellen. Als ik ze gebruik, voel ik mij lid van een oude wereld, toen er druïden leefden en de Balrog nog niet in het diepst van de aarde was teruggedreven.

Er is ook een meisje dat gelooft dat Anno een architect is die enorm veel heeft gebouwd. Ze heeft die naam immers al in diverse steden op huizen zien staan, die soms zeer prachtig waren.

Reacties : jp.mulders@skynet.be

KIM & LECTRR

www.kimkrampen.be

www.lectrr.be

WINTER 2 - MIRIAM VAN HEE

langzaam glijden hier de uren
in een bestaan waarin het spreken
al bijna onmogelijk het lachen
ongehoord is het zwijgen
een ziekte

een bestaan waarin de nachten
wakend worden doorgebracht wachtend
op wat niet komt dromend van
rumoerige trottoirs en teder
geruzie onder de bruggen

langzaam sneeuwt de voortuin vol en
een vreemd samengaan van ongeloof
en verlangen houdt ons staande
als zagen wij alsmaar witte,
wegvarende schepen


uit: 'Ingesneeuwd', 1984.

STAFF BENDA BILILI

Een zanger die op het podium uit zijn rolstoel klettert, er door drie man uit het publiek weer op wordt gezet, er nog eens uitrolt om dan maar vanaf de planken verder te zingen.

De microfoonstandaard die naar beneden wordt bijgesteld, een band die erbij staat te kijken of het allemaal volstrekt normaal is.

Dakloos en gehandicapt
Er gebeurde wat bij het eerste Nederlandse optreden van het Congolese Staff Benda Bilili in zaal Rasa, een concert ingebed in het vierdaagse Utrechtse popfestival 'Le Guess Who?'. De band bestaat uit dakloze en gehandicapte Congolezen die zich ophouden rond de dierentuin van hoofdstad Kinshasa, en op straat muziek maken om geld op te halen.

Staff Benda Bilili speelt vanuit zelfgebouwde driewielers op een junkyard-instrumentarium van conservenblikken en versleten gitaren, en liet zich dit jaar door westerse oren ontdekken en op plaat uitbrengen. Très Très Fort werd een kleine sensatie in wereld- en popkringen, met prachtige Afrikaanse ballades, catchy rumba, reggae en funk, maar natuurlijk ook met het verhaal achter de plaat, de polio, de levensnood in Kinshasa.

Gimmick
Bij de eerste westerse tour van Staff Benda Bilili ben je dus beducht op de gimmick, de krukken op het podium en het drumstel van lege blikjes. Gaat het verhaal aan de haal met de muziek? Maar na vijf maten lost die hele romantische entourage op in een overdonderend goed optreden, kunnen de rolstoelen bijna worden vergeten en is het inderdaad heel gewoon dat een zanger af en toe eens uit de zitkussens glijdt.

Aanjager van de band is de 17-jarige Roger Landu, niet-gehandicapt maar ooit als zwerfkind door de groep geadopteerd. Landu bespeelt een zelfgemaakt eensnarig harpje, van een boog hout in een leeg melkblik. In uptempo nummers als Avramandole laat Landu het nylon gieren, in de meeslepende Afrocubaanse rumba Moto Moindo kweelt de harp bijna pijnlijk mooi en net niet vals rond de melodie.

Hoe de ritmesectie hierbij perfect rollende funk haalt uit een akoestische bas met gaten en een kist met blikjes, is een godswonder. Maar het indrukwekkendst is de licht hese samenzang van bandleiders Ricky Likabu en Coco Ngambali naast de hoge en funky vocalen van de man die niet in zijn stoel kan blijven zitten. Strak en opzwepend in bandanthem Staff Benda Bilili, hemeltergend tragisch in Polio. De band speelt en staat in Rasa als een huis, ondanks de krakende fundamenten. (deVolkskrant)

4 years in the life of a handicapped band on their way to success. From the sidewalks of Kinshasa to their first concert in Europe... A tale of courage and dignity. A film by Renaud Barret and Florent de La Tullaye. Coming soon 2010.

Klik hier voor de trailer van de film

GUNTER LAMOOT VERLAAT MAN BIJT HOND

Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet! Ik geloof het niet!